Zastanawiasz się, co to jest „rok podatkowy” i czemu wszyscy mówią o nim przy składaniu zeznań w urzędzie skarbowym. Chcesz w prosty sposób zrozumieć, jak ma się on do zwykłego roku kalendarzowego. Z tego tekstu dowiesz się, jak działa system okresów rozliczeniowych dla osób fizycznych i firm.
Rok podatkowy – podstawowa definicja
Prawo podatkowe posługuje się pojęciem roku podatkowego jako podstawowego okresu, za który rozliczasz swoje dochody z fiskusem. Ordynacja podatkowa wskazuje, że standardowo jest to rok kalendarzowy, czyli czas od początku do końca danego roku. Ustawy szczegółowe mogą jednak wprowadzać inne zasady, zwłaszcza dla firm posiadających osobowość prawną.
W praktyce oznacza to, że co to jest „rok podatkowy” zależy od rodzaju podatnika. Dla jednych będzie to zawsze rok kalendarzowy, dla innych pełny, następujący po sobie okres dwunastu miesięcy, zaczynający się w innym miesiącu niż styczeń. Ten okres ma ogromne znaczenie dla terminów zapłaty podatku, możliwości korzystania z ulg, a także dla zamykania ksiąg rachunkowych i sporządzania sprawozdań finansowych.
Czym różni się rok podatkowy od roku kalendarzowego?
Rok kalendarzowy to po prostu czas od pierwszego do ostatniego dnia roku, wspólny dla wszystkich. Rok podatkowy to z kolei okres rozliczeniowy określony w przepisach podatkowych albo w dokumentach założycielskich firmy. Zdarza się, że te dwa pojęcia pokrywają się, co ułatwia rozliczenia, ale nie zawsze tak jest.
Różnice najlepiej widać w firmach, które dopasowują swój rok podatkowy do specyfiki działalności. Część spółek wybiera rok podatkowy zgodny z własnym rokiem obrotowym, aby zamknięcie ksiąg, sporządzenie sprawozdania i rozliczenie podatku CIT wypadały w tym samym czasie. Wtedy rok podatkowy może zaczynać się na przykład w środku roku kalendarzowego, co bywa wygodne przy działalności sezonowej lub mocno cyklicznych przychodach.
W praktyce wybór innego niż kalendarzowy roku podatkowego jest stosowany między innymi, gdy działalność:
- ma wyraźnie sezonowy charakter,
- jest powiązana z rokiem szkolnym lub produkcyjnym,
- wymaga zamknięcia ksiąg w okresie mniejszego natężenia pracy.
Rok podatkowy osób fizycznych
Dla osób osiągających dochody jako osoby fizyczne, na przykład z umowy o pracę czy z większości form działalności jednoosobowej, rok podatkowy w podatku PIT pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje innego rozwiązania. Nie możesz więc dowolnie przesuwać momentu rozliczenia, nawet jeśli Twoja działalność ma charakter sezonowy.
Wyjątek pojawia się tylko przy starcie działalności gospodarczej w trakcie roku. Wtedy pierwszy okres rozliczeniowy jest skrócony i trwa od dnia rozpoczęcia działalności do końca danego roku kalendarzowego. Niezależnie od tego, czy rozliczasz się na zasadach ogólnych, podatkiem liniowym, czy ryczałtem, Twoje zeznanie roczne PIT zawsze obejmuje właśnie ten czas.
Osoby fizyczne, które są czynnymi podatnikami VAT, mają dodatkowo obowiązek rozliczania tego podatku w okresach miesięcznych albo kwartalnych. Te krótsze okresy rozliczeniowe mieszczą się w ramach jednego roku podatkowego i nie wpływają na samą definicję roku, ale mocno rzutują na bieżące obowiązki ewidencyjne.
Rok podatkowy osób prawnych i rok obrotowy
W przypadku osób prawnych, czyli na przykład spółek z o.o. lub akcyjnych, domyślnie także stosuje się rok kalendarzowy jako rok podatkowy dla podatku CIT. Ustawy dopuszczają jednak zmianę tego okresu. Spółka może wpisać w umowie lub statucie inny początek i koniec roku podatkowego, a następnie zgłosić ten wybór naczelnikowi urzędu skarbowego.
Dlaczego firmy decydują się na taki krok. Najczęściej chodzi o dopasowanie roku podatkowego do cyklu działalności i przyjętego roku obrotowego. Rok obrotowy to pojęcie z ustawy o rachunkowości i oznacza rok kalendarzowy albo inny, dwunastomiesięczny okres używany do prowadzenia ksiąg. Gdy rok obrotowy i podatkowy się pokrywają, łatwiej zaplanować sporządzenie sprawozdania finansowego, podział zysku i zapłatę podatku CIT.
W firmach szczególnie istotne są momenty, gdy przepisy nakazują wcześniejsze zamknięcie ksiąg rachunkowych. Chodzi tu między innymi o likwidację jednostki, połączenie spółek czy zmianę formy prawnej. W takich sytuacjach okres od ostatniego otwarcia ksiąg do dnia ich zamknięcia traktuje się jako rok podatkowy, nawet jeśli trwa krócej lub dłużej niż typowe dwanaście miesięcy. Więcej przykładów rozliczeń znajdziesz na stronie finansowo.priv.pl.
Czy można zmienić rok podatkowy w firmie?
Zmiana roku podatkowego jest możliwa wyłącznie dla podmiotów rozliczających się podatkiem CIT. Dla jednoosobowych działalności gospodarczych czy innych form rozliczanych podatkiem PIT pozostaje zawsze rok kalendarzowy. W spółkach decyzja o innym roku podatkowym musi wynikać z umowy spółki lub statutu i zostać formalnie zgłoszona do urzędu skarbowego.
Jak wygląda taki proces w praktyce. Najpierw wspólnicy ustalają nowy przebieg roku podatkowego i wprowadzają odpowiednie zmiany do dokumentów założycielskich. Następnie spółka informuje urząd skarbowy w zeznaniu za ostatni rok rozliczany według starego okresu. Pierwszy rok po zmianie może trwać dłużej niż standardowe dwanaście miesięcy, ale mieści się to w granicach opisanych w ustawie o CIT.
Przy planowaniu zmiany roku podatkowego warto przeanalizować między innymi:
- moment największego obciążenia pracą w firmie i w dziale księgowości,
- terminy sporządzania sprawozdań finansowych i zatwierdzania ich przez wspólników,
- harmonogram rozliczeń podatków CIT, VAT i innych danin publicznych.
Dobrze dobrany rok podatkowy pozwala uporządkować pracę ksiągowych i właścicieli firm, a także lepiej powiązać wyniki finansowe z realnym cyklem działalności przedsiębiorstwa.
Materiał powstał przy współpracy z https://www.finansowo.priv.pl/
Artykuł sponsorowany
